Εκκλησίες - Μοναστήρια
Εκκλησίες - Μοναστήρια

Εκκλησίες - Μοναστήρια (10)

Η εποχή του Βυζαντίου απέχει πολύ από το σήμερα, στην πόλη της Καστοριάς όμως, τα κτίσματα του τότε, σε παραπέμπουν σε εκείνα τα χρόνια των
Αυτοκρατοριών, της Θρησκευτικής Πίστης αλλά και των πολέμων. Μοναδικά έργα τέχνης θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι ναοί της Βυζαντινής και της Μεταβυζαντινής
περιόδου, που αριθμούνται στους 76. Ο αριθμός αυτός είναι μεγάλος γιατί, οι περισσότερες εκκλησίες χτίστηκαν από οικογένειες, από τους κατοίκους μιας συνοικίας,
από ξενιτεμένους Καστοριανούς ή από εξόριστους άρχοντες της πόλης. Στο σήμερα περιπλανώμενος κανείς στα σοκάκια της πόλης, μπορεί να δει πολλές από
αυτές, μιας και κάποιες δεν απέχουν πολύ μεταξύ τους. Αρχιτεκτονικά οι ναοί χωρίζονται σε δύο τύπους βασιλικής, τρίκλιτης για τις παλιότερες και μονόκλιτης για τις
μεταγενέστερες. Οι αγιογραφίες και τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό και το εξωτερικό κάποιων ναών, χρονολογούνται μεταξύ του 11ου και 18ου αιώνα. 

Άλλος ένα ναός που ανήκει στην εποχή του Βυζαντίου και ο τύπος του είναι σταυροειδής με τρούλο. Είναι χτισμένος μεταξύ 11ου και 12ου αιώνα και έχει θαυμάσιες
τοιχογραφίες. Οι οποίες ανήκουν σε δύο ξεχωριστές χρονικές περιόδους, του 14ο και 18ο αιώνα και υπάρχουν σε όλες τις επιφάνειες του ναού. Εικόνες μοναδικού
ύφους και ιδιαίτερα χρώματα υπάρχουν στο εσωτερικό αλλά, και μία της Παναγίας με το Θείο Βρέφος στο εξωτερικό του.

Σύμφωνα με έρευνες αρχαιολόγων, ο ναός του Αγίου Γεωργίου χτίστηκε τον 12ο αι., και συγκεκριμένα στο τρίτο τέταρτο του. Οι αρχαιολόγοι κατέληξαν σε αυτά τα
συμπεράσματα διότι, στο νάρθηκα του κυρίως ναού βρέθηκαν εντοιχισμένα οστά που ανήκουν στην αρχαιότητα. Επιπλέον, γνωρίζουμε πως ο ναός είναι χτισμένος
πάνω στα θεμέλια παλαιοχριστιανικής εκκλησίας, η οποία ήταν χτισμένη πάνω σε αρχαίο ναό. Αρχικά η εκκλησία αποτελούσε το καθολικό μίας μονής, το χτίσιμο της
οποίας ολοκληρώθηκε σε δύο φάσεις. Στην πρώτη, η μονή ήταν τύπου τρουλαίου σταυροειδή

Το 1813 ένας Κλεισουριώτης μοναχός ο Ησαΐας Πήστας από την μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους, ύστερα από ένα όραμα που είχε, επέστρεψε στην πατρίδα του και
έδωσε πνοή στο μοναστήρι της Παναγιάς που χτιζότανε από τον ιερομόναχο Νεόφυτο. Η μονή που είναι αφιερωμένη στην Παναγιά είναι τρίκλιτη τρουλαία βασιλική με
νάρθηκα και το καθολικό της, είναι χτισμένο εντός του φρουριακού ορθογώνιου συγκροτήματος.


Στον Μελισσότοπο, ένα μικρό χωριό μόλις λίγα χιλιόμετρα από τη πόλη της Καστοριάς, πάνω σε ένα κατάφυτο ύψωμα της περιοχής, είναι χτισμένο το μαστήρι των 
Αγίων Αναργύρων. Η ιστορία της μονής ξεκινάει το 1080, εποχή που μπορεί να την ορίζει ως την αρχαιότερη του νομού. Τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης της,
θεμελιωμένη επί της δυναστείας των Κομνηνών,

Ο ναός του Αγίου Νικολάου συμπεραίνοντας από εσωτερικές επιγραφές φαίνεται πως είναι χτισμένος στο δεύτερο μισό του 12ου αι.. Το προσωνύμιο Κασνίτσι έχει
δοθεί από τον κτήτορα και δωρητή του ναού, τον βυζαντινό αξιωματούχο μάγιστρο, τον Κασνίτση. Πληροφορίες για τον αξιωματούχο αυτό, αντλούμαι από μία
κτητορική παράσταση του νάρθηκα, όπου ο μάγιστρος και η σύζυγος του Άννα προσφέρουν το ομοίωμα της εκκλησίας στον Άγιο Νικόλαο.


Ο ναός του Αγίου Στεφάνου βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου του Αγίου Αθανασίου, κτισμένος σε σημείο μεταξύ των δύο παραδοσιακών συνοικιών του
Ντολτσού και του Απόζαρι. Η εκκλησία αυτή σύμφωνα με μαρτυρίες μελετητών και επιστημόνων χαρακτηρίζεται ως η αρχαιότερη στο σύνολο των βυζαντινών ναών
της πόλης. Η  ανέγερση του ναού προσδιορίζεται στα μέσα του 9ου αι., ή το 900 το αργότερο.


Ένας ακόμη ναός που τοποθετείται χρονολογικά στον 11ο αι., είναι χτισμένος ψηλά, στην νότια πλευρά της πόλης, κοντά στην Μητρόπολη. Ωστόσο, πάνω από την
είσοδο του ναού υπάρχει μία επιγραφή με χρονολογία το 1359. Σύμφωνα με τους ειδικούς η τοιχογράφηση έγινε σε δύο φάσεις, στην πρώτη (10ος αι.), η οποία είναι
χρονικά η ίδια με την ίδρυση του ναού και την δεύτερη (1359), βασισμένη στην επιγραφή που υπάρχει πάνω από την είσοδο. 

Μόλις 4 χλμ., από την πόλη της Καστοριάς, στο ανατολικό άκρο της χερσονήσου, είναι χτισμένη από το 1081 – 1118, η μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας.
Χτισμένη στα χρόνια του Αλέξιου Α’ Κομνηνού, η μονή προσέλκυε το θρησκευτικό ενδιαφέρον πολλών αξιωματούχων του Βυζαντίου. Άξια λόγου, είναι η τοποθεσία
του μοναστηριού αλλά και η διοίκηση του. Όσον αφορά την τοποθεσία, βρίσκεται σε σημείο όπου υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο από την λίμνη όσο και από την
στεριά. Διοικιτικά η μονή είχε αξιόλογους αρχιμανδρίτες,

Μόλις 4 χλμ., από την πόλη της Καστοριάς, στο ανατολικό άκρο της χερσονήσου, είναι χτισμένη από το 1081 – 1118, η μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας.
Χτισμένη στα χρόνια του Αλέξιου Α’ Κομνηνού, η μονή προσέλκυε το θρησκευτικό ενδιαφέρον πολλών αξιωματούχων του Βυζαντίου. Άξια λόγου, είναι η τοποθεσία
του μοναστηριού αλλά και η διοίκηση του. Όσον αφορά την τοποθεσία, βρίσκεται σε σημείο όπου υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο από την λίμνη όσο και από την
στεριά. Διοικιτικά η μονή είχε αξιόλογους αρχιμανδρίτες,

 Ο ναός που χαρακτηρίζει την πόλη της Καστοριάς, είναι αυτός της Παναγίας της Κουμπελίδικης. Ναός που θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα
μνημεία, στην περιοχή της Μακεδονίας. Χρονολογικά ο ναός τοποθετείται μεταξύ του 9ου και του 11ου αιώνα, με πιθανότερη ημερομηνία κατασκευής το 1020.
Χτισμένος σε ψηλό σημείο της ακρόπολης του βυζαντινού κάστρου, δίπλα από το τείχος και τους δύο πύργους του.